Eerste spoor en tweede spoor: wat is het verschil?
Wanneer een werknemer langere tijd ziek is, krijg je te maken met verschillende stappen rondom re-integratie. Daarbij vallen vaak de termen eerste spoor en tweede spoor. Maar wat is precies het verschil?
Het belangrijkste verschil is de plek waar de werknemer re-integreert. Bij het eerste spoor wordt gezocht naar mogelijkheden bij de eigen werkgever. Bij het tweede spoor wordt gezocht naar passend werk bij een andere werkgever. Beide sporen hebben hetzelfde uiteindelijke doel: een duurzame terugkeer naar passend werk.
In dit artikel leggen we uit wat eerste en tweede spoor betekenen, wanneer welk spoor aan de orde is en waarom beide sporen soms naast elkaar lopen.
Eerste en tweede spoor in één oogopslag
| Eerste spoor | Tweede spoor | |
|---|---|---|
| Waar? | Bij de huidige werkgever | Bij een andere werkgever |
| Doel | Duurzame werkhervatting binnen de eigen organisatie | Duurzame werkhervatting buiten de eigen organisatie |
| Mogelijkheden | Eigen werk, aangepast eigen werk of ander passend werk | Passend werk bij een andere werkgever |
| Wanneer? | Vanaf het begin van de re-integratie | Zodra terugkeer binnen de eigen organisatie onvoldoende perspectief biedt |
| Verantwoordelijkheid | Werkgever en werknemer | Werkgever en werknemer |
| Begeleiding | Onder andere werkgever, werknemer en bedrijfsarts/arbodienst | Kan worden ondersteund door een gespecialiseerd re-integratiebureau |
Het verschil lijkt daarmee eenvoudig. In de praktijk zijn eerste en tweede spoor echter geen twee volledig losstaande trajecten. De mogelijkheden kunnen veranderen en beide sporen kunnen een periode naast elkaar lopen.
Wat is re-integratie in het eerste spoor?
Bij re-integratie in het eerste spoor ligt de focus op terugkeer binnen de organisatie waar de werknemer al in dienst is.
In eerste instantie wordt gekeken of de werknemer kan terugkeren in de eigen functie. Soms is dat direct mogelijk, maar vaak zijn tijdelijk of blijvend aanpassingen nodig.
Denk bijvoorbeeld aan aangepaste werkzaamheden, andere werktijden, minder uren of aanpassingen op de werkplek.
Is terugkeer in de oorspronkelijke functie niet mogelijk? Dan wordt onderzocht of er ander passend werk binnen de organisatie beschikbaar is.
Eerste spoor betekent dus niet alleen: terug naar de oude baan. Ook een andere passende functie bij dezelfde werkgever valt onder het eerste spoor.
Wat is re-integratie in het tweede spoor?
Wanneer duurzame terugkeer binnen de eigen organisatie niet mogelijk of onvoldoende kansrijk lijkt, komt re-integratie in het tweede spoor in beeld.
Bij het tweede spoor verschuift de zoektocht van binnen naar buiten de organisatie. Samen wordt onderzocht welke werkzaamheden en functies bij een andere werkgever aansluiten bij de mogelijkheden en belastbaarheid van de werknemer.
Daarbij gaat het niet alleen om het vinden van een vacature.
Een goed tweede spoor traject begint met inzicht krijgen in vragen als:
Wie ben ik? Wat kan ik? Wat wil ik? En welke mogelijkheden passen daarbij op de arbeidsmarkt?
Vervolgens kan worden gewerkt aan arbeidsmarktoriëntatie, sollicitatievaardigheden, netwerken en het daadwerkelijk benaderen van werkgevers.
Bij Staatvandienst staat daarbij centraal wat iemand nog wél kan. De mogelijkheden, capaciteiten, vaardigheden en belastbaarheid van de werknemer vormen het vertrekpunt voor het zoeken naar een duurzame volgende stap.
Wanneer ga je van eerste spoor naar tweede spoor?
Er bestaat niet één moment waarop iedere werknemer automatisch van eerste naar tweede spoor gaat.
Doorslaggevend is het perspectief op duurzame werkhervatting binnen de eigen organisatie.
Zolang daar reële mogelijkheden voor zijn, blijft het eerste spoor belangrijk. Wordt duidelijk dat terugkeer in de eigen of een andere passende functie binnen de organisatie niet haalbaar of onvoldoende kansrijk is, dan moet ook naar mogelijkheden buiten de organisatie worden gekeken.
Een belangrijk moment daarin is de Eerstejaarsevaluatie. Werkgever en werknemer kijken dan terug op het eerste ziektejaar en beoordelen ook welke mogelijkheden er voor het komende jaar zijn.
Het is echter niet nodig om altijd tot dat moment te wachten. Als eerder duidelijk wordt dat terugkeer binnen de eigen organisatie onvoldoende perspectief biedt, kan het tweede spoor eerder in beeld komen.
Meer weten over het juiste startmoment? Lees dan: Wanneer start je met een tweede spoor traject?
Kunnen eerste en tweede spoor tegelijk lopen?
Ja. Dit is een belangrijk punt waarover regelmatig verwarring bestaat.
Het starten van een tweede spoor traject betekent niet automatisch dat het eerste spoor stopt.
Er kan bijvoorbeeld al worden gezocht naar mogelijkheden bij andere werkgevers, terwijl tegelijkertijd nog wordt onderzocht of duurzame werkhervatting binnen de eigen organisatie mogelijk is.
Eerste en tweede spoor kunnen daardoor gedurende een bepaalde periode parallel aan elkaar lopen.
Dat voorkomt dat kostbare tijd verloren gaat wanneer terugkeer binnen de eigen organisatie onzeker is, terwijl mogelijkheden bij een andere werkgever ondertussen wel kunnen worden onderzocht.
Wie is verantwoordelijk voor eerste en tweede spoor?
Werkgever en werknemer werken samen aan de re-integratie.
De werkgever moet mogelijkheden creëren en onderzoeken om de werknemer weer aan het werk te helpen. De werknemer wordt op zijn beurt verwacht actief mee te werken aan de re-integratie en aan afspraken die daarover worden gemaakt.
De bedrijfsarts of arbodienst ondersteunt het re-integratieproces vanuit de medische belastbaarheid en adviseert over de mogelijkheden voor werk.
Wanneer tweede spoor aan de orde is, kan daarnaast een gespecialiseerd re-integratiebureau worden ingeschakeld om de werknemer te begeleiden richting werk buiten de eigen organisatie.
De verantwoordelijkheid voor de re-integratie verdwijnt daarmee niet bij de werkgever. Ook wanneer externe begeleiding wordt ingezet, blijven werkgever en werknemer verantwoordelijk voor hun rol binnen het re-integratieproces.
Wat gebeurt er tijdens een tweede spoor traject?
De precieze invulling verschilt per werknemer. Een tweede spoor traject is maatwerk, omdat belastbaarheid, ervaring, opleiding, persoonlijke situatie en mogelijkheden op de arbeidsmarkt voor iedereen anders zijn.
Bij Staatvandienst werken we in vier fasen.
1. Start en inventarisatie
We beginnen met het in kaart brengen van de situatie. Daarbij kijken we naar de werknemer, informatie van de werkgever en de visie van relevante deskundigen.
Op basis daarvan bepalen we welke begeleiding passend is.
2. Oriëntatie
Vervolgens onderzoeken we waar mogelijkheden liggen. Persoonlijke coaching, loopbaanoriëntatie, beroepskeuzeonderzoek en arbeidsmarktoriëntatie kunnen onderdeel zijn van deze fase.
Het doel is een realistisch beeld te krijgen van werk dat past bij de persoon én diens belastbaarheid.
3. Op weg naar werk
Daarna wordt de stap naar de arbeidsmarkt concreter. Denk aan sollicitatietraining, netwerken, social media, begeleiding bij jobhunting en eventueel een stage of werkervaringsplaats.
4. Duurzaam werk
Een nieuwe baan vinden is niet het enige doel. Het werk moet ook duurzaam passend zijn.
Daarom kan de begeleiding doorlopen wanneer iemand nieuw werk heeft gevonden, bijvoorbeeld met nazorg en coaching gericht op het behouden van de nieuwe werkplek.
Eerste spoor of tweede spoor: het doel blijft hetzelfde
Hoewel de route verschilt, hebben eerste en tweede spoor uiteindelijk hetzelfde doel: duurzame terugkeer naar passend werk.
In het eerste spoor wordt daarvoor gezocht binnen de bestaande organisatie. In het tweede spoor wordt het zoekgebied uitgebreid naar andere werkgevers.
Voor de werknemer kan die overgang ingrijpend zijn. Het perspectief verschuift immers van terugkeer naar een vertrouwde werkomgeving naar het onderzoeken van een nieuwe richting op de arbeidsmarkt.
Juist daarom is persoonlijke begeleiding belangrijk. Een tweede spoor traject gaat niet alleen over solliciteren, maar ook over opnieuw inzicht krijgen in mogelijkheden, vertrouwen opbouwen en gericht werken aan een toekomst die past bij wat iemand kan.
Begeleiding bij re-integratie tweede spoor
Staatvandienst begeleidt werkgevers en werknemers bij re-integratie en tweede spoor trajecten.
Onze aanpak is persoonlijk en resultaatgericht. Samen brengen we de mogelijkheden van de werknemer in kaart en vertalen we deze naar realistische kansen op de arbeidsmarkt. Daarbij kijken we naar capaciteiten, kennis, vaardigheden, belastbaarheid en persoonlijke wensen.
Met consultants verspreid over Nederland combineren we persoonlijke begeleiding met kennis van de regionale arbeidsmarkt.
Wil je weten wat een tweede spoor traject voor jouw organisatie of situatie betekent? Bekijk onze dienstverlening rondom re-integratie tweede spoor of neem contact met ons op.