Proefplaatsing: geef iemand een kans, niet alleen een tijdelijke werkplek
Een vacature staat al maanden open, maar geschikte kandidaten zijn moeilijk te vinden. Tegelijkertijd zijn er mensen die graag willen werken, maar niet gemakkelijk door een reguliere sollicitatieprocedure komen. Bijvoorbeeld omdat zij langere tijd niet hebben gewerkt, een arbeidsbeperking hebben of weinig recente werkervaring kunnen laten zien. Een proefplaatsing kan dan uitkomst bieden. Maar hoe werkt dat precies en waar moeten werkgevers rekening mee houden?
Werkgevers zoeken personeel, maar kijken niet altijd verder dan het cv
De Nederlandse arbeidsmarkt is minder krap dan enkele jaren geleden, maar personeel vinden blijft voor veel organisaties een uitdaging.
Volgens onderzoek van UWV, gepubliceerd in februari 2026, is gemiddeld 45 procent van de vacatures moeilijk vervulbaar. Werkgevers noemen onder meer een tekort aan sollicitanten en het ontbreken van de gewenste kennis, vaardigheden of ervaring.
Steeds vaker zijn organisaties daarom bereid om kandidaten zelf op te leiden. Van de werkgevers die recent vacatures hadden, geeft 52 procent aan dat zij vanwege de krapte vaker mensen aannemen die nog opleiding nodig hebben.
Dat vraagt om een andere manier van kijken naar nieuwe medewerkers.
Want hoe beoordeel je of iemand geschikt is wanneer diegene niet over alle gevraagde diploma’s beschikt? Of wanneer iemand door ziekte langere tijd niet heeft gewerkt, maar inmiddels mogelijkheden ziet om opnieuw aan de slag te gaan?
Een sollicitatiegesprek en cv vertellen veel, maar niet alles. Soms wordt pas tijdens het uitvoeren van werkzaamheden duidelijk welke kwaliteiten iemand heeft.
Wat is een proefplaatsing?
Bij een proefplaatsing werkt iemand gedurende een afgesproken periode bij een werkgever, terwijl diegene onder voorwaarden de UWV-uitkering behoudt.
Het doel is om te onderzoeken of de werkzaamheden geschikt zijn en of een dienstverband haalbaar is.
Een proefplaatsing is bedoeld voor mensen die vanwege hun situatie niet zonder meer aan het werk kunnen bij een werkgever.
De regeling kan onder voorwaarden worden ingezet voor mensen met onder meer een WW-, WIA-, Wajong- of Ziektewet-uitkering.
Een proefplaatsing duurt normaal gesproken twee maanden. In bijzondere situaties kan UWV toestemming geven voor een langere periode, tot maximaal zes maanden.
Daarvoor gelden wel voorwaarden.
Zo moet de werkgever de intentie hebben om de kandidaat na een succesvolle proefplaatsing minimaal zes maanden in dienst te nemen, voor ten minste hetzelfde aantal uren.
Ook moet UWV vooraf toestemming geven en moet de werkgever een aansprakelijkheidsverzekering voor de kandidaat afsluiten.
Tijdens de proefplaatsing betaalt de werkgever geen salaris. De kandidaat behoudt in beginsel de uitkering, zolang het recht daarop bestaat.
Een proefplaatsing is dus geen gewone proeftijd en ook geen vrijblijvende mogelijkheid om tijdelijk extra personeel in te zetten.
Het uitgangspunt is een serieuze kans op betaald werk.
De waarde zit niet alleen in het kunnen uitvoeren van de functie
Een proefplaatsing kan helpen om te ontdekken of iemand bepaalde werkzaamheden beheerst.
Maar geschiktheid voor een functie gaat verder dan de technische uitvoering van taken.
Hoe ervaart iemand de werkdruk? Hoe verloopt de samenwerking met collega’s? Sluiten werktijden en verantwoordelijkheden aan bij de persoonlijke mogelijkheden? En welke begeleiding heeft iemand nodig om zelfstandig te kunnen functioneren?
Voor iemand die langere tijd niet heeft gewerkt, kan het daarnaast belangrijk zijn om opnieuw een arbeidsritme op te bouwen en vertrouwen te krijgen in de eigen vaardigheden.
Dat zijn aspecten die tijdens een sollicitatiegesprek moeilijk volledig te beoordelen zijn.
Een periode waarin iemand daadwerkelijk meedraait op de werkvloer, kan werkgever en kandidaat helpen om een realistischer beeld te krijgen.
Dat betekent niet dat iedere proefplaatsing automatisch succesvol is. Soms blijkt dat de functie toch onvoldoende aansluit.
Ook die uitkomst kan waardevol zijn, mits de plaatsing zorgvuldig wordt geëvalueerd en de kandidaat verder kan met de opgedane inzichten.
Een proefplaatsing vraagt om meer dan een beschikbare werkplek
Voor werkgevers kan het aantrekkelijk zijn om iemand de gelegenheid te geven zich in de praktijk te bewijzen.
Maar een proefplaatsing wordt niet vanzelf een succes doordat er werkzaamheden beschikbaar zijn.
Daarvoor zijn duidelijke afspraken nodig.
Vooraf moet bijvoorbeeld helder zijn welke taken iemand gaat uitvoeren, wat de verwachtingen zijn en hoe de begeleiding is georganiseerd.
Ook is het verstandig om regelmatig met de kandidaat te bespreken hoe het gaat.
Welke werkzaamheden verlopen goed? Waar ontstaan knelpunten? Zijn aanpassingen nodig? En ontwikkelt de kandidaat zich in de richting van zelfstandig functioneren?
Een vaste contactpersoon binnen de organisatie kan daarbij helpen.
Zeker wanneer iemand na een lange periode van arbeidsongeschiktheid terugkeert naar werk, is het belangrijk rekening te houden met de mogelijkheden en grenzen van die persoon.
Goede begeleiding vraagt daarom niet alleen om bereidheid van de kandidaat, maar ook om betrokkenheid van de werkgever.
Een werkervaringsplaats is niet hetzelfde als een UWV-proefplaatsing
Naast proefplaatsingen bestaan er andere mogelijkheden om werkervaring op te doen.
Bijvoorbeeld via een werkervaringsplaats, een re-integratieplaats of een andere vorm van praktijkgerichte begeleiding.
Deze begrippen worden soms door elkaar gebruikt, maar de voorwaarden kunnen aanzienlijk verschillen.
Een UWV-proefplaatsing is een specifieke regeling waarbij toestemming van UWV nodig is en de werkgever een concreet voornemen heeft om de kandidaat bij een succesvolle plaatsing in dienst te nemen.
Een werkervaringsplaats kan juist bedoeld zijn om arbeidsritme op te bouwen, een nieuwe beroepsrichting te verkennen of praktische vaardigheden te ontwikkelen.
Of iemand werkzaamheden met behoud van inkomen of uitkering mag uitvoeren, hangt af van de individuele situatie en de afspraken met de verantwoordelijke partij.
Werkgevers moeten daarom vooraf laten beoordelen welke constructie passend en toegestaan is.
Het verschil is belangrijk, omdat een ontwikkelgerichte werkervaringsplaats niet automatisch dezelfde voorwaarden heeft als een proefplaatsing die gericht is op aansluitend betaald werk.
Ook werkgevers hebben iets te winnen
Een proefplaatsing is in de eerste plaats bedoeld om iemand een reële kans op werk te bieden.
Maar ook voor werkgevers kan het voordelen hebben.
Zij krijgen de gelegenheid om een kandidaat in de dagelijkse werksituatie te leren kennen en te beoordelen of de werkzaamheden aansluiten bij diens mogelijkheden.
Dat kan interessant zijn wanneer een sollicitant niet volledig aan het traditionele functieprofiel voldoet, maar wel beschikt over relevante kwaliteiten.
Bijvoorbeeld iemand met ervaring in een andere sector, iemand die na ziekte een andere beroepsrichting zoekt of iemand die bepaalde vaardigheden opnieuw moet ontwikkelen.
Door dergelijke kandidaten serieus te beoordelen, kunnen werkgevers hun blik op de arbeidsmarkt verbreden.
Dat betekent niet dat een proefplaatsing voor iedere functie of kandidaat geschikt is. Voor sommige werkzaamheden gelden specifieke diploma- of veiligheidseisen. Ook kan een reguliere arbeidsovereenkomst direct de aangewezen route zijn.
Maar waar een proefplaatsing passend is, kan deze helpen om mogelijkheden zichtbaar te maken die op papier misschien minder opvallen.
Niet iedere kandidaat hoeft vanaf de eerste dag volledig inzetbaar te zijn
Werkgevers zoeken begrijpelijkerwijs medewerkers die hun werkzaamheden goed kunnen uitvoeren.
Toch is de vraag of iemand vanaf de eerste werkdag volledig aan alle verwachtingen voldoet, niet altijd de beste manier om toekomstig functioneren te beoordelen.
Sommige mensen hebben tijd nodig om vertrouwd te raken met nieuwe werkzaamheden of om na een periode van afwezigheid opnieuw hun plek op de arbeidsmarkt te vinden.
Een zorgvuldige opbouw, duidelijke begeleiding en realistische verwachtingen kunnen daarbij helpen.
Dat vraagt om een organisatie die niet uitsluitend kijkt naar wat iemand op dit moment kan, maar ook naar wat iemand met passende ondersteuning kan ontwikkelen.
Daar ligt een bredere les voor werkgevers.
Niet iedere kandidaat met potentie heeft een vanzelfsprekend cv. En niet iedere werknemer die ondersteuning nodig heeft, is daardoor minder waardevol voor een organisatie.
Een echte kans op werk begint bij wederzijds vertrouwen
Een proefplaatsing is geen garantie op een succesvolle match. Werkgever en kandidaat moeten allebei kunnen ontdekken of de werkzaamheden en de samenwerking passen.
Maar wanneer een proefplaatsing zorgvuldig wordt ingezet, kan er ruimte ontstaan voor mensen die anders moeilijk toegang krijgen tot betaald werk.
Dat vraagt van werkgevers de bereidheid om verder te kijken dan diploma’s, functietitels en recente werkervaring.
En van begeleidende professionals vraagt het dat zij realistisch onderzoeken welke mogelijkheden een kandidaat heeft en welke ondersteuning nodig is.
Een proefplaatsing is pas echt waardevol wanneer niet het tijdelijk invullen van een werkplek centraal staat, maar het creëren van perspectief op duurzaam betaald werk.
Samen mogelijkheden op de arbeidsmarkt ontdekken
Bij Staatvandienst begeleiden we mensen bij het onderzoeken van hun mogelijkheden en het vinden van passend werk.
Onze loopbaan- en re-integratieconsultants ondersteunen kandidaten bij het ontdekken van hun kwaliteiten, het verkennen van functies en het zetten van concrete stappen richting werk.
Daarbij kijken we ook naar mogelijkheden om werkervaring op te doen. We zoeken actief contact met werkgevers en onderzoeken welke werkomgevingen passen bij de individuele situatie en mogelijkheden van kandidaten.
Ook voor werkgevers kan samenwerking waardevol zijn wanneer zij openstaan voor mensen die via een begeleid traject een nieuwe stap op de arbeidsmarkt willen zetten.
Wil je meer weten over onze werkwijze en mogelijkheden voor samenwerking?
Lees meer over re-integratie bij Staatvandienst.
Bronnen