Leren van collega's: de onderschatte kracht van de werkvloer

linkedin-sales-solutions-6ie6OjshvWg-unsplash

Een ervaren medewerker die een nieuwe collega wegwijs maakt. Een jonge professional die een leidinggevende laat kennismaken met nieuwe digitale mogelijkheden. Of twee collega’s van verschillende afdelingen die elkaar helpen om anders naar hun werk te kijken. Leren gebeurt lang niet altijd in een klaslokaal. Sterker nog: een groot deel van onze ontwikkeling vindt plaats tijdens het werk. Toch wordt de kennis die binnen organisaties aanwezig is niet altijd bewust benut. Hoe kunnen werkgevers daar verandering in brengen?

Bijna negen op de tien werknemers leren tijdens het werk

Wanneer organisaties willen investeren in de ontwikkeling van medewerkers, wordt vaak gedacht aan opleidingen, cursussen en trainingen.

Maar leren gebeurt ook op momenten die we misschien minder snel als ontwikkeling herkennen.

Tijdens het oplossen van een probleem, het samenwerken aan een project of het bespreken van een lastige situatie met een collega.

Uit de Monitor Leercultuur 2025 van de Sociaal-Economische Raad (SER) en TNO blijkt dat 87 procent van de Nederlandse werknemers leert van mensen op het werk en/of de werkzaamheden die zij uitvoeren.

Ongeveer vier op de tien werknemers geven zelfs aan veel te leren van collega’s, leidinggevenden en klanten.

Dat laat zien hoe belangrijk de dagelijkse werkomgeving is voor het ontwikkelen van kennis en vaardigheden.

Toch ontstaat een interessante vraag: als medewerkers zoveel leren tijdens hun werk, benutten organisaties die mogelijkheden dan ook voldoende?

Kennis delen hoeft geen eenrichtingsverkeer te zijn

Bij kennisoverdracht denken we vaak aan een ervaren medewerker die een minder ervaren collega begeleidt.

Dat is waardevol. Maar leren hoeft niet altijd van degene met de meeste dienstjaren naar degene met de minste ervaring te gaan.

Ook medewerkers die nog maar kort bij een organisatie werken, brengen kennis, ideeën en andere perspectieven mee.

Iemand die veel ervaring heeft met klantcontact kan bijvoorbeeld leren van een collega die gespecialiseerd is in digitale processen. Andersom kan die collega juist profiteren van de praktijkervaring en mensenkennis van de ander.

Door verschillende ervaringen samen te brengen, ontstaan mogelijkheden om niet alleen nieuwe vaardigheden te ontwikkelen, maar ook bestaande werkwijzen opnieuw te bekijken.

Het uitgangspunt is eenvoudig: iedereen heeft kennis die voor een ander waardevol kan zijn.

Crossmentoring: van elkaar leren op basis van gelijkwaardigheid

Een interessant voorbeeld komt van de Rijksoverheid.

O&P Rijk maakte op 29 oktober 2026 bekend dat in januari 2027 een nieuwe groep start van het programma Crossmentoring Rijk.

Bij dit programma worden medewerkers en leidinggevenden met verschillende achtergronden aan elkaar gekoppeld. Zij vormen gelijkwaardige duo’s en werken samen aan persoonlijke ontwikkeling, reflectie en nieuwe inzichten.

Het doel is onder andere om bestaande denkpatronen te doorbreken, talenten beter te benutten en de interne doorstroom te bevorderen.

Daarmee laat het initiatief zien dat mentorschap niet uitsluitend draait om kennisoverdracht van de ene persoon naar de andere.

Het gaat ook om luisteren, het leren begrijpen van andere perspectieven en het ontdekken van mogelijkheden die vanuit de eigen functie misschien minder zichtbaar zijn.

Die gedachte is interessant voor veel meer organisaties dan alleen de Rijksoverheid.

Waarom leren van collega’s belangrijk is voor je loopbaan

Een medewerker kan jarenlang goed functioneren zonder precies te weten welke andere mogelijkheden er binnen de organisatie zijn.

Misschien heeft iemand kwaliteiten die op een andere afdeling goed van pas komen. Of ontstaat door samenwerking met collega’s belangstelling voor werkzaamheden waar eerder niet aan werd gedacht.

Door kennis en ervaringen uit te wisselen, krijgen medewerkers niet alleen nieuwe inzichten in hun vak. Ze leren ook andere functies, verantwoordelijkheden en ontwikkelmogelijkheden kennen.

Dat kan helpen bij het maken van bewuste loopbaankeuzes.

Een medewerker die ontdekt dat projectmatig werken goed bij hem past, kan bijvoorbeeld onderzoeken of daar binnen de organisatie mogelijkheden voor bestaan.

Een ander krijgt door het begeleiden van collega’s misschien belangstelling voor een coördinerende rol.

Zo kan leren van elkaar bijdragen aan interne mobiliteit en wendbare loopbanen.

Niet omdat iedere medewerker voortdurend van functie moet veranderen, maar omdat mensen meer zicht krijgen op hun eigen mogelijkheden.

Hoe stimuleer je leren van elkaar?

Kennisdeling ontstaat vaak vanzelf. Toch kunnen werkgevers helpen om die mogelijkheden beter te benutten.

Breng medewerkers met verschillende ervaringen samen

Laat collega’s van verschillende afdelingen of functies regelmatig met elkaar meekijken. Dat hoeft geen uitgebreid programma te zijn. Een gezamenlijk project, een uitwisseling van werkzaamheden of een begeleid gesprek kan al nieuwe inzichten opleveren.

Maak ruimte voor wederzijds mentorschap

Koppel medewerkers aan elkaar op basis van wat zij willen leren en wat zij kunnen bijdragen. Daarbij hoeven leeftijd, functie of dienstjaren niet leidend te zijn.

Belangrijk is dat beide deelnemers iets uit de samenwerking kunnen halen.

Bespreek wat medewerkers van elkaar leren

Tijdens ontwikkelgesprekken gaat het vaak over opleidingen en persoonlijke doelen. Vraag ook eens welke kennis iemand van collega’s heeft opgedaan en welke vaardigheden hij of zij zelf aan anderen zou kunnen overdragen.

Dat maakt informeel leren zichtbaarder en helpt om nieuwe ontwikkelmogelijkheden te herkennen.

Voorkom dat ontwikkeling afhankelijk wordt van toeval

Niet iedereen heeft vanzelfsprekend dezelfde mogelijkheden om van collega’s te leren.

Sommige medewerkers werken veel zelfstandig, hebben weinig contact met andere afdelingen of krijgen nauwelijks tijd om nieuwe werkzaamheden uit te proberen.

Ook leidinggevenden spelen hierin een belangrijke rol.

Uit de Monitor Leercultuur 2025 blijkt dat werknemers in grotere organisaties vaker ondersteuning bij leren en ontwikkelen ervaren dan werknemers bij kleine bedrijven.

Daarom vraagt een sterke leercultuur om meer dan de bereidheid van medewerkers om kennis met elkaar te delen.

Werkgevers moeten ook zorgen voor voldoende tijd, onderlinge samenwerking en een omgeving waarin vragen stellen en experimenteren mogelijk is.

Bovendien blijft formele scholing belangrijk. Voor bepaalde beroepen zijn opleidingen en certificeringen noodzakelijk. Leren van collega’s is dus geen vervanging van alle opleidingen, maar een waardevolle aanvulling.

Investeren in mensen is investeren in mogelijkheden

Bij Staatvandienst geloven we dat ontwikkeling niet alleen gaat over het volgen van opleidingen of het bereiken van een volgende functie.

Het begint met inzicht in de kwaliteiten, interesses en mogelijkheden van medewerkers.

Door mensen met elkaar in contact te brengen, nieuwe ervaringen op te laten doen en regelmatig het gesprek over hun loopbaan te voeren, kunnen organisaties talenten beter benutten.

Onze loopbaanconsultants ondersteunen werkgevers en medewerkers bij het ontdekken van die talenten en het onderzoeken van ontwikkelmogelijkheden.

Daarbij kijken we naar wat iemand vandaag kan, maar ook naar welke stappen in de toekomst passend kunnen zijn.

Misschien zit de volgende stap al naast je

Wie zich wil ontwikkelen, hoeft niet altijd buiten de organisatie op zoek te gaan naar nieuwe kennis.

Soms zit die kennis bij een collega van een andere afdeling, een leidinggevende met een ander perspectief of iemand die net bij de organisatie is begonnen.

Door daar bewust ruimte voor te maken, wordt de werkvloer niet alleen een plek waar mensen hun werkzaamheden uitvoeren, maar ook een omgeving waarin zij zich blijven ontwikkelen.

Want de waarde van kennis zit niet alleen in wat iemand weet, maar ook in wat anderen ervan kunnen leren.

Wil je als werkgever meer aandacht besteden aan de ontwikkeling van medewerkers en het benutten van talent? Ontdek hoe Staatvandienst kan ondersteunen bij loopbaanontwikkeling en duurzame inzetbaarheid.


Bronnen