Het juiste diploma ontbreekt. Is de kandidaat dan ongeschikt?

thestandingdesk-BOWOialCLns-unsplash

Een vacature staat al maanden open. Er reageren kandidaten, maar niemand voldoet volledig aan de functie-eisen. Ondertussen zijn er werkzoekenden die over waardevolle vaardigheden beschikken, maar niet over het gevraagde diploma of de juiste werkervaring. Hoe kunnen werkgevers en werkzoekenden elkaar beter vinden? Nieuw onderzoek van UWV laat zien dat de mogelijkheden voor een overstap naar ander werk soms groter zijn dan gedacht.

Geschikt talent blijft soms buiten beeld

Werkgevers zoeken medewerkers die over de juiste kennis en vaardigheden beschikken. Daarbij spelen diploma’s en eerdere werkervaring vaak een belangrijke rol.

Dat is begrijpelijk. Een opleiding laat zien welke kennis iemand heeft opgedaan en voor bepaalde beroepen zijn diploma’s of certificaten zelfs wettelijk verplicht.

Maar niet alles wat iemand kan, staat op een diploma.

Een medewerker die jarenlang klanten heeft geholpen, kan bijvoorbeeld goed omgaan met lastige situaties, problemen oplossen en helder communiceren. Vaardigheden die ook in heel andere functies waardevol kunnen zijn.

Toch worden deze overeenkomsten niet altijd herkend wanneer werkgevers vooral selecteren op een specifieke opleiding of functietitel.

Daardoor kunnen geschikte kandidaten buiten beeld blijven.

UWV onderzocht de mogelijkheden voor zij-instromers

In april 2026 publiceerde UWV een onderzoek naar verwante beroepen. Voor 17 beroepen waarin werkgevers moeilijk personeel kunnen vinden, onderzocht UWV welke andere functies vergelijkbare vaardigheden vragen.

De resultaten laten opvallende overeenkomsten zien.

Zo delen luchtvaartstewards en objectbeveiligers belangrijke vaardigheden. In beide beroepen moeten medewerkers kunnen omgaan met conflicten, procedures volgen en onder druk beslissingen nemen.

Op papier zijn het twee verschillende functies. Toch kan iemand vanuit de ene functie over vaardigheden beschikken die in de andere goed van pas komen.

Dat betekent niet dat iedere steward zonder aanvullende opleiding als beveiliger aan de slag kan. Wel kan het een aanknopingspunt zijn om de mogelijkheden voor een overstap verder te onderzoeken.

En juist daarin ligt volgens UWV een kans voor werkgevers die moeite hebben om vacatures te vervullen.

Wat iemand kan, is meer dan wat iemand heeft gedaan

Bij het beoordelen van sollicitanten kijken organisaties vaak naar eerdere functies.

Heeft iemand vijf jaar ervaring in een vergelijkbare functie? Is de juiste opleiding afgerond? Heeft iemand eerder binnen dezelfde sector gewerkt?

Maar werkervaring zegt niet alleen iets over de functie die iemand heeft vervuld. Het vertelt ook iets over de vaardigheden die iemand onderweg heeft ontwikkeld.

Denk aan plannen, samenwerken, leidinggeven, klantgericht handelen of het oplossen van complexe problemen.

Deze vaardigheden worden ook wel overdraagbare vaardigheden genoemd. Ze kunnen in verschillende beroepen worden toegepast, al verschilt per functie welke aanvullende kennis nodig is.

Voor werknemers betekent dit dat hun mogelijkheden mogelijk breder zijn dan hun huidige beroep.

Voor werkgevers betekent het dat zij hun zoektocht naar personeel kunnen uitbreiden.

Van vaardigheden naar een nieuwe functie

Het herkennen van vaardigheden is een eerste stap. Daarna moet duidelijk worden wat iemand nog nodig heeft om een andere functie goed te kunnen uitvoeren.

Daarvoor heeft de overheid sectorale ontwikkelpaden geïntroduceerd.

Een sectoraal ontwikkelpad laat zien welke functies binnen een sector bestaan en welke opleidingen of opleidingsonderdelen daarbij horen.

Werkgevers en werkzoekenden kunnen daarmee onderzoeken hoe iemand kan instromen, doorgroeien of overstappen naar een andere sector.

Voor sommige opleidingen binnen deze ontwikkelpaden is bovendien de SLIM-scholingssubsidie beschikbaar. Werkgevers kunnen daarvoor onder voorwaarden financiële ondersteuning aanvragen.

Het uitgangspunt is dat een overstap niet altijd hoeft te beginnen met een volledig nieuwe opleiding.

Soms kan gerichte aanvullende scholing helpen om de stap naar een andere functie mogelijk te maken.

Daarbij blijven de noodzakelijke beroepskwalificaties en eventuele wettelijke opleidingseisen uiteraard gelden.

Hoe kunnen werkgevers anders naar vacatures kijken?

Voor werkgevers begint het benutten van ander talent bij het opnieuw bekijken van hun functie-eisen.

Welke kennis is vanaf de eerste werkdag echt noodzakelijk? Welke vaardigheden moet iemand al beheersen? En wat kan een nieuwe medewerker tijdens het werk nog leren?

Dat onderscheid kan helpen om meer geschikte kandidaten te herkennen.

Een praktische aanpak bestaat uit drie stappen.

1. Onderzoek welke vaardigheden werkelijk nodig zijn

Kijk verder dan de bestaande functiebeschrijving. Welke werkzaamheden vormen de kern van de functie en welke kennis en vaardigheden zijn daarvoor noodzakelijk?

2. Herken vaardigheden uit andere beroepen

Onderzoek welke functies vergelijkbare vaardigheden vragen. Ook kandidaten uit andere sectoren kunnen relevante ervaring hebben opgebouwd.

3. Maak ontwikkeling onderdeel van de overstap

Wanneer iemand nog niet over alle benodigde kennis beschikt, kan gerichte scholing of begeleiding een oplossing zijn. Maak vooraf duidelijk wat iemand moet leren, hoe dat wordt georganiseerd en welke ondersteuning beschikbaar is.

Zo wordt de selectie niet minder zorgvuldig, maar krijgt een werkgever een breder beeld van de kandidaten die mogelijk geschikt zijn.

Ook voor bestaande medewerkers liggen er kansen

Een andere blik op vaardigheden is niet alleen interessant bij het werven van nieuw personeel.

Ook binnen organisaties beschikken medewerkers vaak over talenten die in hun huidige functie niet volledig worden benut.

Een medewerker die jarenlang dezelfde werkzaamheden uitvoert, heeft misschien vaardigheden ontwikkeld die op een andere afdeling goed van pas komen.

Door daarover in gesprek te gaan, kunnen nieuwe mogelijkheden ontstaan.

Misschien is aanvullende scholing nodig. Misschien kan iemand geleidelijk andere taken oppakken. Of blijkt dat een medewerker belangstelling heeft voor een functie die eerder niet in beeld was.

Daarmee kan het herkennen van vaardigheden bijdragen aan interne mobiliteit, personeelsbehoud en duurzame inzetbaarheid.

Een andere loopbaan begint met inzicht

Voor mensen die een andere richting overwegen, is het niet altijd eenvoudig om te ontdekken welke mogelijkheden er zijn.

Wie jarenlang in hetzelfde beroep heeft gewerkt, denkt vaak vanuit de eigen functie en opleiding. Daardoor kunnen andere passende beroepen buiten beeld blijven.

Loopbaanbegeleiding kan helpen om die blik te verbreden.

Bij Staatvandienst ondersteunen we mensen bij het onderzoeken van hun kwaliteiten, ervaring, ambities en mogelijkheden op de arbeidsmarkt.

Daarbij kijken onze loopbaanconsultants niet alleen naar het werk dat iemand eerder heeft gedaan, maar ook naar vaardigheden die in andere functies waardevol kunnen zijn.

Die inzichten kunnen helpen om gerichter nieuwe mogelijkheden te verkennen en te bepalen welke vervolgstappen nodig zijn.

Ook werkgevers ondersteunen we bij loopbaanontwikkeling en het beter benutten van talent binnen hun organisatie.

De juiste kandidaat past niet altijd in het vertrouwde profiel

De onderzoeken van UWV en de ontwikkeling van sectorale ontwikkelpaden laten zien dat er mogelijkheden zijn om anders naar de aansluiting tussen kandidaten en vacatures te kijken.

Dat vraagt niet om het volledig loslaten van diploma’s of ervaring.

Het vraagt vooral om een beter onderscheid tussen wat iemand al moet kunnen en wat iemand nog kan leren.

Voor werkgevers kan dat nieuwe kandidaten in beeld brengen. Voor werknemers kunnen mogelijkheden ontstaan die eerder buiten bereik leken.

Want de vraag is niet alleen of iemand het juiste diploma heeft, maar ook welke vaardigheden iemand meebrengt en wat er nog nodig is om het werk goed te kunnen doen.

Wil je als werkgever of werknemer onderzoeken welke loopbaanmogelijkheden er zijn? Ontdek hoe de loopbaanbegeleiding van Staatvandienst kan helpen om talenten, vaardigheden en ontwikkelkansen zichtbaar te maken.


Bronnen