Vaststellingsovereenkomst (VSO): wat is het en waar moet je op letten?

Je werkgever stelt voor om je dienstverband te beëindigen en overhandigt je een vaststellingsovereenkomst. Misschien zag je het aankomen, maar het kan ook als een verrassing komen. Wat betekent zo’n overeenkomst precies? Moet je ermee akkoord gaan? En wat gebeurt er met je recht op WW en een eventuele ontslagvergoeding?

Een vaststellingsovereenkomst bevat de afspraken die jij en je werkgever maken over het beëindigen van je arbeidsovereenkomst. Omdat die afspraken gevolgen kunnen hebben voor je inkomen en toekomst, is het verstandig om de inhoud goed te controleren voordat je tekent.

In dit artikel leggen we uit wat een vaststellingsovereenkomst is, welke afspraken erin staan en waar je als werknemer op moet letten.

Wat is een vaststellingsovereenkomst (VSO)?

Een vaststellingsovereenkomst, vaak afgekort tot VSO, is een schriftelijke overeenkomst waarin werkgever en werknemer afspraken vastleggen over het beëindigen van hun dienstverband.

Dit wordt ook wel ontslag met wederzijds goedvinden genoemd.

Bij een vaststellingsovereenkomst zijn beide partijen het eens over het beëindigen van de arbeidsovereenkomst en de voorwaarden die daarbij horen.

Denk aan de einddatum van het dienstverband, een eventuele ontslagvergoeding en afspraken over vakantiedagen of vrijstelling van werk.

Wanneer werkgever en werknemer op deze manier afscheid nemen, is voor de beëindiging doorgaans geen afzonderlijke ontslagprocedure bij UWV of de kantonrechter nodig.

Belangrijk: een vaststellingsovereenkomst is een voorstel. Je bent niet verplicht om direct akkoord te gaan.

Ben je verplicht een vaststellingsovereenkomst te tekenen?

Nee. Je werkgever kan een vaststellingsovereenkomst voorstellen, maar je hoeft deze niet te ondertekenen.

Het is verstandig om de overeenkomst eerst zorgvuldig te lezen en de gevolgen te onderzoeken.

Misschien zijn bepaalde afspraken onduidelijk of wil je onderhandelen over de einddatum, ontslagvergoeding of ondersteuning bij het vinden van ander werk.

Wanneer je niet akkoord gaat, eindigt je arbeidsovereenkomst niet automatisch door het enkele voorstel. Je werkgever kan eventueel onderzoeken of een andere wettelijke ontslagroute mogelijk is.

Teken daarom niet onder druk en laat de overeenkomst bij voorkeur vooraf beoordelen door een arbeidsrechtjurist.

Wat staat er in een vaststellingsovereenkomst?

Een VSO bevat afspraken over de beëindiging van het dienstverband. De exacte inhoud verschilt per situatie, maar de volgende onderdelen komen vaak terug.

1. De reden voor het ontslag

In de vaststellingsovereenkomst staat waarom werkgever en werknemer uit elkaar gaan en op wiens initiatief de beëindiging plaatsvindt.

Dat is ook belangrijk wanneer je na het ontslag een WW-uitkering wilt aanvragen.

UWV kijkt onder andere of het initiatief voor de beëindiging bij de werkgever lag en of je niet door eigen verwijtbaar gedrag werkloos bent geworden.

Een zorgvuldige omschrijving kan helpen om onduidelijkheid te voorkomen. Maar alleen een bepaalde formulering in de overeenkomst biedt geen garantie op WW.

2. De einddatum van het dienstverband

In de overeenkomst leggen jullie vast op welke datum je arbeidsovereenkomst eindigt.

Die datum is belangrijk voor je laatste salaris, je financiële planning en een eventuele WW-uitkering.

Bij het bepalen van de einddatum moet rekening worden gehouden met de geldende opzegtermijn. UWV houdt voor de WW rekening met de termijn die de werkgever in acht had moeten nemen.

Is de afgesproken einddatum te vroeg? Dan kan het gebeuren dat je na het einde van je salaris nog niet direct WW ontvangt.

Controleer daarom welke opzegtermijn geldt volgens de wet, je arbeidsovereenkomst en eventuele cao-afspraken.

3. Een eventuele ontslagvergoeding

In de vaststellingsovereenkomst kan een ontslagvergoeding worden afgesproken.

Werkgever en werknemer kunnen onderhandelen over de hoogte daarvan.

Bij ontslag met wederzijds goedvinden bestaat niet automatisch recht op de wettelijke transitievergoeding. Wel kan de hoogte van die wettelijke vergoeding een uitgangspunt zijn tijdens de onderhandelingen.

Daarom is het verstandig om niet alleen naar het aangeboden bedrag te kijken, maar ook naar je persoonlijke omstandigheden, de duur van je dienstverband en de overige afspraken.

4. Vrijstelling van werkzaamheden

Soms spreken werkgever en werknemer af dat je tot de einddatum niet meer hoeft te werken.

Dit heet vrijstelling van werk.

Daarbij kan worden afgesproken dat je salaris wordt doorbetaald terwijl je niet meer op de werkvloer aanwezig hoeft te zijn.

Vrijstelling van werkzaamheden geldt niet automatisch bij een VSO. Laat daarom duidelijk vastleggen of je bent vrijgesteld, vanaf wanneer en onder welke voorwaarden.

5. Vakantiedagen en eindafrekening

Bij het einde van je dienstverband moet worden vastgesteld welke bedragen nog moeten worden afgerekend.

Denk aan:

• Niet-opgenomen vakantiedagen.
• Opgebouwd vakantiegeld.
• Eventuele bonussen of provisies.
• Nog te vergoeden onkosten.
• Andere bedragen waarop je volgens je contract of cao recht hebt.

Controleer vooral hoe resterende vakantiedagen worden behandeld wanneer je bent vrijgesteld van werk. Worden ze geacht te zijn opgenomen of worden ze alsnog uitbetaald?

Zorg dat de afspraken hierover duidelijk in de overeenkomst staan.

6. Concurrentiebeding en relatiebeding

In je arbeidsovereenkomst kan een concurrentiebeding of relatiebeding staan.

Deze afspraken kunnen gevolgen hebben wanneer je na je ontslag bij een andere werkgever wilt beginnen of contact wilt onderhouden met zakelijke relaties.

Bij een vaststellingsovereenkomst kun je bespreken of zulke bedingen vervallen of worden aangepast.

Ga er niet van uit dat ze automatisch eindigen wanneer je uit dienst gaat. Laat de afspraken hierover expliciet vastleggen.

7. Getuigschrift en referenties

Je kunt met je werkgever afspraken maken over het verstrekken van een getuigschrift of referentie.

Dat kan waardevol zijn wanneer je op zoek gaat naar een nieuwe baan.

Ook kun je vastleggen wie als contactpersoon beschikbaar is voor toekomstige werkgevers en welke informatie gedeeld mag worden.

8. Finale kwijting

Veel vaststellingsovereenkomsten bevatten een bepaling over finale kwijting.

Daarmee spreken werkgever en werknemer doorgaans af dat zij na uitvoering van de overeenkomst geen verdere aanspraken meer op elkaar hebben, behalve wat uitdrukkelijk is uitgezonderd.

Dat kan belangrijke gevolgen hebben.

Controleer daarom of alle financiële afspraken en andere rechten die je wilt behouden daadwerkelijk zijn vastgelegd voordat je akkoord gaat.

Heb je recht op een transitievergoeding bij een VSO?

Bij een vaststellingsovereenkomst heb je niet automatisch recht op de wettelijke transitievergoeding.

Dat is een belangrijk verschil met bepaalde andere vormen van ontslag.

Een transitievergoeding is een wettelijke vergoeding waarop werknemers bij ontslag onder bepaalde voorwaarden recht hebben. Bij ontslag met wederzijds goedvinden spreken werkgever en werknemer echter samen af onder welke voorwaarden het dienstverband eindigt.

Je kunt daarom onderhandelen over een ontslagvergoeding.

De wettelijke transitievergoeding kan daarbij als referentie dienen, maar het uiteindelijke bedrag hoeft niet gelijk te zijn.

Ook andere afspraken kunnen onderdeel zijn van de onderhandelingen, zoals een langere periode met salaris, ondersteuning bij het vinden van ander werk of vergoeding van juridische kosten.

Let op: bij een andere ontslagvorm, zoals opzegging door de werkgever met schriftelijke instemming van de werknemer, kunnen andere regels gelden voor de wettelijke transitievergoeding.

Heb je recht op WW na een vaststellingsovereenkomst?

Na ontslag met wederzijds goedvinden kun je meestal een WW-uitkering krijgen als je aan de voorwaarden van UWV voldoet.

Daarvoor is onder andere belangrijk dat:

• Het initiatief voor beëindiging van de arbeidsovereenkomst bij je werkgever ligt.
• Je niet door eigen verwijtbaar gedrag werkloos bent geworden.
• De juiste opzegtermijn wordt meegenomen.
• Je voldoet aan de overige voorwaarden voor een WW-uitkering.

UWV beoordeelt je recht op WW. Een vaststellingsovereenkomst die op papier goed is geformuleerd, garandeert dus niet automatisch dat je een uitkering krijgt.

Wanneer de afgesproken einddatum geen rekening houdt met de geldende opzegtermijn, kan UWV een zogenoemde fictieve opzegtermijn toepassen.

Dit betekent dat je mogelijk een periode moet overbruggen waarin je geen salaris meer krijgt, maar ook nog geen WW ontvangt.

Heb je een tijdelijk contract zonder mogelijkheid om tussentijds op te zeggen? Dan kunnen aanvullende gevolgen ontstaan voor het moment waarop je WW kunt krijgen.

Laat de overeenkomst daarom vooraf controleren, zeker wanneer je na het ontslag afhankelijk bent van een uitkering.

Wat is de bedenktijd bij een vaststellingsovereenkomst?

Heb je een vaststellingsovereenkomst ondertekend? Dan heb je in beginsel een wettelijke bedenktijd van 14 dagen.

Binnen die periode kun je schriftelijk laten weten dat je de overeenkomst wilt ontbinden. Je hoeft daarvoor geen reden op te geven.

Je werkgever moet je schriftelijk wijzen op deze bedenktijd.

Staat die informatie niet in de overeenkomst en ben je er ook niet op de vereiste manier schriftelijk over geïnformeerd? Dan bedraagt de bedenktijd 21 dagen.

De wettelijke bedenktijd kent wel voorwaarden en beperkingen, onder andere wanneer je binnen een periode van zes maanden opnieuw gebruik wilt maken van dit recht.

Controleer daarom direct na het ondertekenen welke termijn voor jou geldt.

Het is beter om een overeenkomst vooraf zorgvuldig te laten beoordelen dan erop te vertrouwen dat je deze achteraf nog kunt terugdraaien.

Kun je een vaststellingsovereenkomst tekenen als je ziek bent?

Een vaststellingsovereenkomst tijdens ziekte vraagt om extra voorzichtigheid.

Wanneer je ziek bent en instemt met beëindiging van je dienstverband, kan dat grote gevolgen hebben voor je inkomen en uitkeringsrechten.

Zo kun je het recht op verdere loondoorbetaling door je werkgever verliezen. Daarnaast kun je mogelijk geen Ziektewet-uitkering krijgen.

Ook is een WW-uitkering tijdens ziekte doorgaans niet mogelijk wanneer je niet beschikbaar bent voor betaald werk.

Ben je ziek en ontvang je een vaststellingsovereenkomst? Teken dan niet voordat je onafhankelijk juridisch advies hebt gekregen.

Dat is extra belangrijk wanneer er nog re-integratieverplichtingen gelden.

Kun je onderhandelen over een vaststellingsovereenkomst?

Ja. Een vaststellingsovereenkomst is een voorstel waarover werkgever en werknemer afspraken kunnen maken.

Welke ruimte er is om te onderhandelen, hangt af van de situatie.

Je kunt bijvoorbeeld bespreken:

• De hoogte van een eventuele ontslagvergoeding.
• De einddatum van de arbeidsovereenkomst.
• Vrijstelling van werkzaamheden met behoud van salaris.
• De afrekening van vakantiedagen en andere vergoedingen.
• Het laten vervallen of aanpassen van een concurrentiebeding.
• Vergoeding van juridische advieskosten.
• Een budget voor loopbaanbegeleiding, scholing of outplacement.

Een werkgever is niet automatisch verplicht om op al deze voorstellen in te gaan.

Het is daarom verstandig om eerst te bepalen welke afspraken voor jou het belangrijkst zijn.

Kun je outplacement afspreken in een VSO?

Ja. Werkgever en werknemer kunnen afspreken dat de werkgever begeleiding naar ander werk aanbiedt of vergoedt.

Dit wordt ook wel outplacement genoemd.

Outplacement kan helpen wanneer je na ontslag niet direct weet welke baan bij je past of ondersteuning wilt bij het vinden van nieuw werk.

Tijdens een outplacementtraject kun je bijvoorbeeld werken aan:

• Inzicht in je kwaliteiten en loopbaanmogelijkheden.
• Het verkennen van andere functies en sectoren.
• Het verbeteren van je cv en sollicitatievaardigheden.
• Het vergroten en benutten van je netwerk.
• Het vinden van passend en duurzaam werk.

Spreek vooraf duidelijk af wat het traject inhoudt, wie de kosten betaalt en of het budget naast een eventuele ontslagvergoeding beschikbaar wordt gesteld.

Lees ook: Wat is outplacement en hoe werkt een outplacementtraject?

Checklist: vaststellingsovereenkomst ontvangen, wat nu?

Heb je een VSO ontvangen? Controleer dan in ieder geval de volgende punten voordat je tekent:

1. Initiatief: staat duidelijk vermeld dat het ontslag door de werkgever is voorgesteld?
2. WW: zijn de reden voor beëindiging en de overige afspraken zorgvuldig geformuleerd?
3. Opzegtermijn: klopt de einddatum met de termijn die voor jouw situatie geldt?
4. Ontslagvergoeding: is duidelijk welk bedrag je ontvangt en wanneer dit wordt betaald?
5. Vakantiedagen: zijn afspraken over openstaand verlof, vakantiegeld en de eindafrekening vastgelegd?
6. Arbeidsvoorwaarden: is duidelijk wat er gebeurt met bonussen, pensioen, een leaseauto en andere regelingen?
7. Concurrentiebeding: weet je welke beperkingen na je vertrek blijven gelden?
8. Juridische kosten: is afgesproken of je werkgever een vergoeding voor juridisch advies betaalt?
9. Outplacement: kun je begeleiding bij het vinden van ander werk afspreken?
10. Bedenktijd en finale kwijting: begrijp je welke rechten je behoudt en waarvan je afstand doet?

Dit is een algemene checklist. De aandachtspunten kunnen per arbeidsovereenkomst en ontslagsituatie verschillen.

Laat daarom een VSO altijd beoordelen door iemand met kennis van het arbeidsrecht voordat je akkoord gaat.

Hoe helpt Staatvandienst je na een vaststellingsovereenkomst?

Een vaststellingsovereenkomst kan het begin zijn van een nieuwe fase in je loopbaan. Misschien weet je al precies welke stap je wilt zetten. Maar het kan ook zijn dat je tijd nodig hebt om je mogelijkheden opnieuw te onderzoeken.

Bij Staatvandienst begeleiden we werknemers bij het vinden van passend en duurzaam werk.

Tijdens een outplacementtraject onderzoeken onze loopbaanconsultants samen met jou je kwaliteiten, interesses en mogelijkheden op de arbeidsmarkt.

Je krijgt persoonlijke ondersteuning bij het ontdekken van nieuwe beroepsrichtingen en het zetten van concrete stappen naar ander werk.

Wil je begeleiding bij het vinden van een nieuwe baan na ontslag?

Bekijk onze outplacementbegeleiding voor werknemers of neem contact op met Staatvandienst.

Heb je vragen over je rechten, de ontslagvergoeding of de juridische inhoud van je VSO? Laat deze dan beoordelen door een arbeidsrechtjurist. Staatvandienst richt zich op de begeleiding naar een volgende stap in je loopbaan.