Een kind krijgen mag je loopbaan niet op pauze zetten

Een kind krijgen verandert je leven. Misschien wil je tijdelijk minder werken, je werktijden aanpassen of meer ruimte maken voor je gezin. Maar betekent dat ook dat je minder ambitie hebt? Nieuw onderzoek laat zien dat zwangerschap en jong moederschap nog altijd invloed kunnen hebben op de kansen die vrouwen op het werk krijgen. Voor werkgevers ligt hier een belangrijke vraag: hoe zorgen we ervoor dat medewerkers hun loopbaan kunnen blijven ontwikkelen, ook wanneer hun privésituatie verandert?
Bijna de helft krijgt te maken met vermoedelijke zwangerschapsdiscriminatie
Zwangerschap en werk blijken in Nederland nog altijd niet vanzelfsprekend goed samen te gaan.
Uit onderzoek van SEO Economisch Onderzoek, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, blijkt dat 44 procent van de onderzochte vrouwen die tijdens hun zwangerschap werkten of werk zochten, situaties heeft meegemaakt die wijzen op zwangerschapsdiscriminatie.
Het onderzoek werd in april 2026 gepubliceerd. Opvallend is dat het percentage sinds 2012 nauwelijks is veranderd.
De ongelijke behandeling doet zich onder andere voor bij sollicitaties, het verlengen van tijdelijke contracten en beslissingen over promotie en salarisverhoging.
Daarbij is niet altijd sprake van openlijke afwijzing. Soms gaat het om aannames over wat iemand na de komst van een kind nog wil of kan.
En juist die aannames kunnen langdurige gevolgen hebben voor een loopbaan.
Minder werken is niet hetzelfde als minder ambitie
Wanneer medewerkers ouder worden, kunnen hun prioriteiten veranderen.
Sommigen kiezen ervoor om tijdelijk minder uren te werken. Anderen willen hun werkweek anders indelen of meer flexibiliteit om werk en gezinsleven te combineren.
Dat zijn persoonlijke keuzes die niet automatisch iets zeggen over iemands ambities.
Toch kunnen werkgevers onbewust andere verwachtingen krijgen.
Een medewerker die voorheen regelmatig extra verantwoordelijkheden kreeg, wordt na de komst van een kind misschien minder snel gevraagd voor een nieuw project. Of een leidinggevende gaat ervan uit dat een opleiding of promotie voorlopig niet goed uitkomt.
Dat kan goed bedoeld zijn. Maar wanneer iemand daardoor kansen misloopt zonder daar zelf voor te hebben gekozen, wordt er vóór de medewerker besloten in plaats van mét de medewerker.
Bovendien is ongelijke behandeling vanwege zwangerschap of moederschap bij onder meer promotie, scholing en arbeidsvoorwaarden wettelijk verboden.
De gevolgen kunnen jarenlang doorwerken
De komst van een kind kan ook grote invloed hebben op de financiële ontwikkeling van een loopbaan.
Uit de Emancipatiemonitor 2024 van het CBS blijkt dat vrouwen die in de periode 2014–2016 hun eerste kind kregen, zes jaar na de geboorte gemiddeld 35 procent minder persoonlijk inkomen hadden dan in het jaar vóór de geboorte.
Bij mannen die vader werden, lag het inkomen zes jaar na de geboorte gemiddeld 1 procent hoger.
Het verschil hangt onder andere samen met veranderingen in het aantal gewerkte uren. Het betekent niet dat de volledige inkomensdaling door discriminatie wordt veroorzaakt.
Maar de cijfers maken wel duidelijk dat beslissingen over werk en zorg langdurige gevolgen kunnen hebben voor de financiële positie en loopbaanontwikkeling.
Daarom verdient het onderwerp meer aandacht dan alleen tijdens de zwangerschap of het verlof.
Hoe houd je ontwikkelkansen bespreekbaar?
Voor werkgevers begint goed werkgeverschap met het herkennen van veranderende behoeften, zonder vooraf conclusies te trekken.
Dat vraagt om gesprekken waarin medewerkers zelf kunnen aangeven wat zij belangrijk vinden.
Een leidinggevende kan bijvoorbeeld vragen hoe iemand de terugkeer naar het werk wil vormgeven, welke werkzaamheden prioriteit hebben en of bestaande ontwikkelambities nog aansluiten bij de persoonlijke wensen.
Daarbij verdienen drie aspecten extra aandacht.
Behoud gelijke ontwikkelmogelijkheden
Een zwangerschap of ouderschapsverlof mag er niet automatisch toe leiden dat medewerkers minder kansen krijgen op opleidingen, promotie of nieuwe verantwoordelijkheden.
Bespreek ontwikkelmogelijkheden op dezelfde manier als bij andere medewerkers en laat de keuze om daarvan gebruik te maken zoveel mogelijk bij de medewerker zelf.
Kijk naar de mogelijkheden binnen het werk
Soms helpt het om werktijden of werkzaamheden anders te organiseren. Dat kan bijdragen aan een betere combinatie van werk en privé, zonder dat iemand direct een andere functie hoeft te zoeken.
Flexibiliteit en ontwikkeling hoeven elkaar niet uit te sluiten.
Blijf in gesprek wanneer de situatie verandert
Wat vlak na de geboorte van een kind belangrijk is, hoeft twee jaar later niet meer hetzelfde te zijn.
Een medewerker die tijdelijk minder wil werken, kan later weer belangstelling krijgen voor meer uren of andere verantwoordelijkheden.
Door regelmatig het gesprek over de loopbaan te voeren, blijven deze mogelijkheden zichtbaar.
Aandacht voor levensfasen is meer dan verlofbeleid
Veel werkgevers hebben regelingen voor zwangerschapsverlof, geboorteverlof en ouderschapsverlof.
Die zijn belangrijk om werk en gezinsleven te kunnen combineren.
Maar levensfasebewust personeelsbeleid gaat verder dan de aanwezigheid van verlofregelingen.
Het betekent dat organisaties rekening houden met veranderende behoeften gedurende het werkzame leven, zonder medewerkers vast te zetten in verwachtingen die bij een bepaalde leeftijd of levensfase zouden horen.
Dat geldt niet alleen voor jonge ouders.
Ook mantelzorg, gezondheidsproblemen, een scheiding of andere persoonlijke gebeurtenissen kunnen ervoor zorgen dat mensen tijdelijk andere keuzes maken.
Juist daarom is het belangrijk om ontwikkeling niet te zien als een rechte lijn waarin iedereen voortdurend vooruit of omhoog moet.
Soms betekent een passende loopbaan meer verantwoordelijkheid. Soms juist een andere werkindeling of tijdelijk minder uren.
Het belangrijkste is dat medewerkers zelf invloed blijven houden op de richting van hun loopbaan.
Werk dat meebeweegt met het leven
Bij Staatvandienst geloven we dat werk moet kunnen meebewegen met de verschillende levensfasen van mensen.
Dat betekent dat we niet alleen kijken naar de functie die iemand vandaag vervult, maar ook naar de kwaliteiten, ambities en mogelijkheden die iemand gedurende zijn of haar loopbaan heeft.
Met loopbaanbegeleiding ondersteunen we werknemers en werkgevers bij het onderzoeken van die mogelijkheden.
Soms gaat het om doorgroeien of een volgende stap naar ander werk. In andere situaties ligt de oplossing juist in het opnieuw passend maken van bestaande werkzaamheden.
Daarbij blijft één uitgangspunt belangrijk: persoonlijke omstandigheden kunnen veranderen, maar dat betekent niet dat talent en ambities verdwijnen.
Laat de medewerker zelf bepalen wat de volgende stap is
De cijfers over zwangerschapsdiscriminatie maken duidelijk dat gelijke kansen op de arbeidsmarkt nog niet vanzelfsprekend zijn.
Werkgevers kunnen daar zelf invloed op uitoefenen. Niet alleen door de wettelijke regels na te leven, maar ook door kritisch te kijken naar de verwachtingen die zij van medewerkers hebben.
Worden kansen eerlijk aangeboden? Krijgen medewerkers voldoende ruimte om hun ambities te bespreken? En vragen we wat iemand nodig heeft, of vullen we dat zelf alvast in?
Een kind krijgen verandert misschien hoe iemand wil werken. Maar het mag niet betekenen dat anderen bepalen hoe ver diegene nog kan komen.
Wil je als werkgever beter aansluiten bij de veranderende behoeften en ontwikkelmogelijkheden van medewerkers? Ontdek hoe Staatvandienst kan ondersteunen bij loopbaanontwikkeling en duurzame inzetbaarheid.
Bronnen