We investeren in duurzame inzetbaarheid. Maar weten we wat werkt?

Anneke-in-gesprek-met-Floor-5

Een vitaliteitsprogramma, een opleiding of een loopbaantraject. Werkgevers investeren op allerlei manieren in de duurzame inzetbaarheid van hun medewerkers. Maar hoe weten organisaties of die maatregelen daadwerkelijk het gewenste effect hebben? Met een nieuwe subsidieregeling stelt de overheid € 30 miljoen beschikbaar om beter te onderzoeken wat werkt. Een belangrijke ontwikkeling, want duurzame inzetbaarheid vraagt om meer dan goede bedoelingen.

Meer aandacht voor wat écht resultaat oplevert

Duurzame inzetbaarheid staat bij veel organisaties op de agenda. Werkgevers willen medewerkers gezond, gemotiveerd en met de juiste vaardigheden aan het werk houden.

Daarvoor worden uiteenlopende maatregelen ingezet. Van vitaliteitsprogramma’s en ontwikkelgesprekken tot opleidingen, coaching en aanpassingen in werkzaamheden.

Maar het aanbieden van een voorziening betekent niet automatisch dat medewerkers er ook beter van worden.

Een medewerker kan bijvoorbeeld een training volgen, zonder dat er voldoende gelegenheid is om de opgedane kennis toe te passen. Of een organisatie investeert in vitaliteit, terwijl medewerkers vooral behoefte hebben aan meer invloed op hun werkzaamheden.

De vraag is daarom niet alleen welke maatregelen werkgevers aanbieden, maar ook of die aansluiten bij wat medewerkers daadwerkelijk nodig hebben.

Overheid investeert € 30 miljoen in onderzoek

Dat er behoefte is aan meer inzicht, blijkt uit de nieuwe aanvraagronde van de Expeditieregeling.

Van 16 november tot en met 4 december 2026 kunnen samenwerkingsverbanden subsidie aanvragen voor onderzoek en experimenten op het gebied van duurzame inzetbaarheid en een leven lang ontwikkelen.

Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid stelt hiervoor € 30 miljoen beschikbaar. Daarvan is € 8 miljoen specifiek gereserveerd voor projecten rondom belastende werkzaamheden.

Het doel is om beter te begrijpen waarom bepaalde maatregelen werken, onder welke omstandigheden ze effectief zijn en hoe andere organisaties deze kennis kunnen toepassen.

De regeling richt zich onder meer op gezond en veilig werken, goed werkgeverschap, persoonlijke ontwikkeling en eigen regie op de loopbaan.

Daarmee verschuift de aandacht van uitsluitend maatregelen bedenken naar het onderzoeken en onderbouwen van hun daadwerkelijke waarde.

Duurzame inzetbaarheid is niet voor iedereen hetzelfde

Ook TNO benadrukt het belang van een bredere kijk op duurzame inzetbaarheid.

In een inventarisatie uit 2026 constateren onderzoekers dat bestaande kennis over duurzame inzetbaarheid versnipperd is. Bovendien worden in de praktijk verschillende definities en benaderingen gebruikt.

Veel aandacht gaat uit naar fysiek zwaar werk en onregelmatige werktijden. Maar ook mentale belasting, ontwikkelmogelijkheden en de aansluiting tussen mens en werk spelen een belangrijke rol.

Dat is relevant, omdat medewerkers gedurende hun loopbaan verschillende behoeften kunnen hebben.

Een beginnende medewerker heeft misschien behoefte aan begeleiding en ontwikkelmogelijkheden. Een ervaren collega zoekt juist meer uitdaging of andere verantwoordelijkheden. En iemand die mantelzorg verleent, heeft mogelijk tijdelijk meer flexibiliteit nodig.

Eenzelfde maatregel zal daardoor niet voor iedereen even waardevol zijn.

Duurzame inzetbaarheid vraagt om maatwerk, maar ook om inzicht in wat dat maatwerk daadwerkelijk oplevert.

Hoe meet je of duurzame inzetbaarheid werkt?

Het succes van duurzame inzetbaarheid wordt regelmatig verbonden aan ziekteverzuim en personeelsverloop. Dat zijn belangrijke indicatoren, maar ze vertellen niet het hele verhaal.

Een lager verzuimpercentage betekent bijvoorbeeld niet automatisch dat medewerkers meer werkplezier ervaren of beter voorbereid zijn op toekomstige veranderingen.

Ook is het niet vanzelfsprekend dat een verandering in verzuim rechtstreeks wordt veroorzaakt door een bepaalde interventie.

Werkgevers kunnen daarom breder kijken naar de effecten van hun aanpak.

1. Begin bij de behoefte van medewerkers

Welke knelpunten ervaren medewerkers in hun werk? Waar liggen ontwikkelwensen en welke mogelijkheden blijven nog onvoldoende benut?

Door medewerkers actief te betrekken, wordt duidelijker waar ondersteuning daadwerkelijk nodig is.

2. Maak vooraf duidelijk wat je wilt bereiken

Een loopbaantraject kan bijvoorbeeld bedoeld zijn om medewerkers meer inzicht te geven in hun kwaliteiten of interne mobiliteit te stimuleren.

Door vooraf concrete doelen te formuleren, wordt het gemakkelijker om later te beoordelen wat een traject heeft opgeleverd.

3. Kijk verder dan deelnamecijfers

Het aantal medewerkers dat een opleiding volgt of een ontwikkelgesprek voert, zegt nog weinig over het resultaat.

Interessanter is of medewerkers nieuwe vaardigheden toepassen, beter zicht hebben op hun loopbaanmogelijkheden of passende vervolgstappen kunnen zetten.

4. Blijf evalueren en bijsturen

Wat vandaag werkt, hoeft over enkele jaren niet meer dezelfde waarde te hebben.

Door regelmatig met medewerkers in gesprek te blijven en veranderingen te volgen, kunnen organisaties hun aanpak aanpassen aan nieuwe behoeften.

Daarbij kunnen zowel gesprekken als geanonimiseerde gegevens op team- of organisatieniveau helpen. Bij kleine groepen en gezondheidsgerelateerde gegevens vraagt dat extra aandacht voor privacy.

Een goed gesprek is waardevol, maar wat gebeurt er daarna?

Een van de mogelijkheden om duurzame inzetbaarheid te versterken, is het voeren van loopbaan- en ontwikkelgesprekken.

Die kunnen medewerkers helpen om stil te staan bij hun kwaliteiten, ambities en toekomstperspectief.

Maar ook hier geldt dat het gesprek op zichzelf niet het einddoel is.

Wat gebeurt er wanneer een medewerker aangeeft zich verder te willen ontwikkelen? Worden er daadwerkelijk mogelijkheden onderzocht? En krijgt iemand vervolgens de ruimte om nieuwe vaardigheden op te doen?

Hetzelfde geldt voor medewerkers die merken dat hun huidige werkzaamheden minder goed aansluiten bij hun persoonlijke omstandigheden.

Een gesprek kan dan het begin zijn van een passende oplossing. Maar het resultaat hangt ook af van de mogelijkheden en ondersteuning die daarna worden geboden.

Juist daarom is opvolging minstens zo belangrijk als het gesprek zelf.

Van losse interventies naar een samenhangende aanpak

De Sociaal-Economische Raad (SER) benadrukt dat duurzame inzetbaarheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van werkgevers en werknemers.

Werkgevers kunnen zorgen voor ontwikkelmogelijkheden, goede arbeidsomstandigheden en persoonlijke begeleiding. Medewerkers kunnen zelf nadenken over hun wensen, kwaliteiten en toekomst.

Maar deze onderdelen moeten wel met elkaar verbonden worden.

Een opleiding heeft bijvoorbeeld meer waarde wanneer medewerkers de gelegenheid krijgen hun nieuwe kennis toe te passen. En loopbaanbegeleiding kan meer perspectief bieden wanneer organisaties ook daadwerkelijk kijken naar mogelijke vervolgstappen.

Bij Staatvandienst zien we duurzame inzetbaarheid daarom als meer dan het aanbieden van afzonderlijke activiteiten.

Met persoonlijke loopbaanbegeleiding helpen we medewerkers en werkgevers om inzicht te krijgen in kwaliteiten, ambities en ontwikkelmogelijkheden. Daarbij kijken we naar de aansluiting tussen het werk, de medewerker en de veranderingen die zich in de loop van de tijd voordoen.

Want investeren in duurzame inzetbaarheid betekent ook dat je regelmatig onderzoekt of het werk nog past bij de mens.

Niet méér doen, maar beter weten waarom

De nieuwe subsidieregeling laat zien dat er landelijk behoefte is aan meer kennis over effectieve maatregelen voor duurzame inzetbaarheid.

Voor werkgevers ligt daarin een belangrijke les.

Het gaat niet om zoveel mogelijk programma’s, trainingen of ontwikkelgesprekken aanbieden. Het gaat om het maken van bewuste keuzes die aansluiten bij de behoeften van medewerkers en de organisatie.

En vervolgens om de bereidheid te onderzoeken of die keuzes ook daadwerkelijk bijdragen aan het gewenste resultaat.

Want de waarde van duurzame inzetbaarheid zit niet in hoeveel je erin investeert, maar in wat die investering voor mensen mogelijk maakt.

Wil je als werkgever bewuster investeren in de ontwikkeling en inzetbaarheid van medewerkers? Ontdek hoe Staatvandienst kan ondersteunen bij loopbaanontwikkeling en het versterken van wendbare loopbanen.


Bronnen