Uren opbouwen na ziekte: stappenplan voor werkhervatting
Na een periode van langdurige ziekte weer aan het werk gaan, is vaak een belangrijke stap. Misschien wil een medewerker graag terugkeren, maar is het nog niet mogelijk om direct alle gebruikelijke werkzaamheden uit te voeren. Hoe bouw je dan de werkuren verantwoord op? En wat doe je als de opbouw niet verloopt zoals verwacht?
Een goede werkhervatting vraagt om meer dan alleen het uitbreiden van het aantal uren. Ook de werkzaamheden, werkdruk en begeleiding moeten aansluiten bij wat iemand aankan.
In dit artikel leggen we uit hoe je uren kunt opbouwen na ziekte, welke rol de bedrijfsarts heeft en hoe werkgever en werknemer samen werken aan een duurzame terugkeer naar werk.
Wat betekent uren opbouwen na ziekte?
Uren opbouwen na ziekte betekent dat een werknemer het werk gedeeltelijk hervat en, wanneer dat mogelijk is, geleidelijk meer uren gaat werken.
Dit is vaak onderdeel van een re-integratietraject na langdurig ziekteverzuim. Het doel is om werkhervatting mogelijk te maken op een manier die aansluit bij de belastbaarheid van de medewerker.
Daarbij draait het niet alleen om het aantal werkuren. Ook de aard van het werk is belangrijk.
Een medewerker kan bijvoorbeeld beginnen met overzichtelijke, aangepaste werkzaamheden en later andere taken oppakken. Soms kan iemand al langere tijd aanwezig zijn, maar nog niet alle oorspronkelijke verantwoordelijkheden dragen.
Werkhervatting is daarom meer dan een kwestie van uren uitbreiden.
Hoe bepaal je hoeveel uur iemand kan werken?
Er bestaat geen algemeen opbouwschema dat voor iedere werknemer geschikt is.
Hoeveel uur iemand kan werken, hangt onder andere af van de belastbaarheid, het soort werkzaamheden en het verloop van de re-integratie.
De bedrijfsarts beoordeelt de mogelijkheden en beperkingen vanuit medisch perspectief. Op basis van dit advies maken werkgever en werknemer afspraken over de werkhervatting.
Daarbij kunnen verschillende vragen aan bod komen:
- Welke werkzaamheden kan de medewerker op dit moment uitvoeren?
- Hoeveel uren en op welke dagen is werkhervatting haalbaar?
- Welke aanpassingen zijn nodig?
- Hoe wordt de werkdruk verdeeld?
- Wanneer bespreken we of uitbreiding van uren of taken mogelijk is?
Het is belangrijk om deze afspraken concreet vast te leggen en regelmatig te evalueren.
Stappenplan: zo bouw je werkuren op na ziekte
Een zorgvuldige terugkeer naar werk begint met duidelijke verwachtingen en passende werkzaamheden. Onderstaande stappen bieden daarvoor houvast.
Stap 1. Bespreek de mogelijkheden met de bedrijfsarts
Voordat een medewerker het werk hervat, is het belangrijk om duidelijk te hebben welke werkzaamheden medisch verantwoord zijn.
De bedrijfsarts beoordeelt de belastbaarheid en adviseert over de mogelijkheden voor werkhervatting.
Dat advies kan bijvoorbeeld betrekking hebben op werktijden, soorten werkzaamheden, werkdruk en eventuele aanpassingen.
De werkgever ontvangt informatie over de mogelijkheden en beperkingen die relevant zijn voor het werk, maar geen medische diagnose.
Stap 2. Maak samen een opbouwschema
Op basis van het advies van de bedrijfsarts bespreken werkgever en werknemer hoe de terugkeer naar werk eruit kan zien.
Een opbouwschema kan duidelijkheid geven over:
- Het aantal uren en de werkdagen.
- De werkzaamheden waarmee de medewerker begint.
- De taken die voorlopig nog niet worden uitgevoerd.
- Eventuele rustmomenten of aanpassingen.
- De manier waarop de voortgang wordt gevolgd.
- De momenten waarop het schema wordt geëvalueerd.
Leg deze afspraken waar nodig vast in het plan van aanpak voor de re-integratie.
Het opbouwschema is geen doel op zichzelf. Wanneer de omstandigheden veranderen, kan het nodig zijn om de afspraken aan te passen.
Stap 3. Begin met passende werkzaamheden
Een medewerker hoeft bij terugkeer niet altijd direct het volledige oorspronkelijke takenpakket op te pakken.
Soms is het beter om eerst met andere of aangepaste werkzaamheden te beginnen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Taken met minder tijdsdruk.
- Werkzaamheden met minder fysieke belasting.
- Een beperkt aantal verantwoordelijkheden.
- Kortere of anders ingedeelde werkdagen.
- Werk op een rustigere werkplek.
Welke werkzaamheden passend zijn, hangt af van de individuele mogelijkheden en het advies van de bedrijfsarts.
Stap 4. Bouw uren en taken zorgvuldig uit
Wanneer de eerste periode goed verloopt, kan worden bekeken of het mogelijk is om meer uren te werken of andere taken toe te voegen.
Daarbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen het aantal gewerkte uren en de zwaarte van de werkzaamheden.
Iemand kan bijvoorbeeld voldoende belastbaar zijn om langer aanwezig te zijn, maar nog niet klaar zijn om dezelfde werkdruk of verantwoordelijkheden als voor de ziekmelding te dragen.
Een uitbreiding van uren betekent dus niet automatisch dat ook alle taken direct kunnen worden hervat.
De opbouw moet aansluiten bij het advies van de bedrijfsarts en het verloop van de re-integratie.
Stap 5. Evalueer regelmatig hoe het gaat
Door regelmatig met elkaar in gesprek te blijven, kunnen werkgever en werknemer beoordelen of de werkhervatting volgens verwachting verloopt.
Bespreek bijvoorbeeld:
- Hoe de medewerker de werkzaamheden ervaart.
- Of het aantal uren haalbaar is.
- Welke taken goed gaan en welke nog lastig zijn.
- Of de gemaakte afspraken worden nagekomen.
- Welke vervolgstappen passend zijn.
Volgens de regels rond de Wet verbetering poortwachter bespreken werkgever en werknemer minstens één keer per zes weken de voortgang van de re-integratie. Tijdens een opbouwtraject kan vaker afstemmen verstandig zijn.
Wanneer dat nodig is, wordt het plan van aanpak aangepast.
Voorbeeld van een opbouwschema na ziekte
Stel dat een medewerker na langdurige afwezigheid weer gedeeltelijk aan het werk kan.
In overleg met de bedrijfsarts wordt besloten om te beginnen met enkele korte werkdagen. De medewerker start met overzichtelijke taken en heeft voorlopig geen volledige verantwoordelijkheid voor de gebruikelijke werkvoorraad.
Werkgever en werknemer spreken af om na een korte periode te bespreken hoe het gaat.
Verloopt de werkhervatting goed en biedt het advies van de bedrijfsarts daarvoor ruimte? Dan kunnen de uren of werkzaamheden worden uitgebreid.
Blijken bepaalde taken te zwaar of ontstaan er problemen? Dan bekijken werkgever en werknemer of aanpassing nodig is en vragen zij zo nodig opnieuw advies aan de bedrijfsarts.
Belangrijk: dit is een illustratief voorbeeld, geen algemeen aanbevolen medisch opbouwschema. De juiste duur, frequentie en snelheid van werkhervatting verschillen per persoon.
Uren opbouwen na een burn-out: waar moet je op letten?
Na een burn-out kunnen werkdruk, concentratie en mentale belastbaarheid een belangrijke rol spelen bij de terugkeer naar werk.
Daarom is het verstandig om niet alleen naar het aantal uren te kijken, maar ook naar de inhoud en omstandigheden van het werk.
Een medewerker die enkele uren goed kan functioneren in een rustige omgeving, kan bijvoorbeeld nog moeite hebben met vergaderingen, onderbrekingen of complexe deadlines.
Bespreek daarom welke taken en werkomstandigheden haalbaar zijn en welke aanpassingen nodig zijn.
Ook is het belangrijk om eventuele werkgerelateerde oorzaken van overbelasting aan te pakken. Alleen het aantal uren verminderen is niet altijd voldoende.
De bedrijfsarts adviseert over wat vanuit medisch perspectief verantwoord is. Er bestaat geen vast schema dat voor iedereen na een burn-out geschikt is.
Wat als het opbouwen van werkuren niet lukt?
Niet iedere re-integratie verloopt volgens het oorspronkelijke plan.
Soms blijkt tijdens de werkhervatting dat het aantal uren te hoog is, werkzaamheden onvoldoende passend zijn of de situatie van de medewerker verandert.
Dan is het belangrijk om te onderzoeken waardoor de opbouw vastloopt.
Misschien zijn andere werkzaamheden nodig of moeten de afspraken over werktijden worden aangepast.
Neem signalen serieus en overleg met de bedrijfsarts wanneer er twijfel bestaat over de belastbaarheid. Het is niet verstandig om een eerder opgesteld schema zonder meer te blijven volgen wanneer de situatie daar niet meer bij aansluit.
Pas waar nodig het plan van aanpak aan en leg vast welke keuzes zijn gemaakt.
Hoe betrek je collega’s bij de werkhervatting?
De terugkeer van een medewerker heeft vaak ook gevolgen voor het team.
Tijdens de afwezigheid zijn werkzaamheden mogelijk verdeeld onder collega’s of tijdelijk door iemand anders uitgevoerd.
Wanneer een medewerker terugkeert, is het daarom belangrijk om duidelijke afspraken te maken over de taakverdeling.
Bespreek welke werkzaamheden de medewerker weer oppakt, welke taken voorlopig bij collega’s blijven en wie de afstemming verzorgt.
Deel met collega’s alleen informatie die noodzakelijk is voor het organiseren van het werk. Medische informatie en de reden van het verzuim hoeven niet met het team te worden gedeeld.
Zo ontstaat duidelijkheid zonder dat de privacy van de medewerker in het gedrang komt.
Wie is verantwoordelijk voor de opbouw van werkuren?
Werkgever en werknemer zijn tijdens de eerste twee ziektejaren in de gebruikelijke situatie samen verantwoordelijk voor de re-integratie.
De werkgever moet mogelijkheden bieden om het werk verantwoord te hervatten. Dat kan bijvoorbeeld door werktijden, taken of de werkplek aan te passen.
Van de werknemer wordt verwacht dat deze actief meewerkt aan redelijke re-integratieafspraken en passend werk.
De bedrijfsarts beoordeelt de medische belastbaarheid en adviseert over werkhervatting.
De gemaakte afspraken worden vastgelegd in het plan van aanpak. Zo is duidelijk welke stappen worden gezet en wie waarvoor verantwoordelijk is.
Lees ook: Stappenplan Wet verbetering poortwachter.
Wat als terugkeer naar de eigen functie niet mogelijk is?
Soms lukt het een medewerker wel om gedeeltelijk te werken, maar blijkt terugkeer naar de oorspronkelijke functie niet meer haalbaar.
Dan moet worden onderzocht of er andere passende werkzaamheden binnen de organisatie beschikbaar zijn.
Dit noemen we re-integratie eerste spoor.
Wanneer duurzame terugkeer binnen de eigen organisatie onvoldoende perspectief biedt, kan ook re-integratie bij een andere werkgever noodzakelijk zijn. Dit heet re-integratie tweede spoor.
Een arbeidsdeskundig onderzoek kan helpen om de mogelijkheden voor passend werk in kaart te brengen.
Lees ook: Wat is passend werk bij re-integratie?
Re-integratiebegeleiding via Staatvandienst
Terugkeer naar werk vraagt om aandacht voor de persoonlijke situatie van een medewerker. Soms is een geleidelijke opbouw binnen de eigen functie voldoende. In andere situaties blijkt dat er nieuwe mogelijkheden moeten worden onderzocht.
Bij Staatvandienst begeleiden we werkgevers en werknemers bij re-integratie en het vinden van passend, duurzaam werk.
Onze loopbaanconsultants kijken samen met de medewerker naar kwaliteiten, ervaring, mogelijkheden en kansen op de arbeidsmarkt.
Wanneer terugkeer binnen de eigen organisatie onvoldoende perspectief biedt, kunnen we ondersteunen bij het onderzoeken van passende mogelijkheden buiten de organisatie, bijvoorbeeld via een tweede spoortraject.
Daarbij staat persoonlijke begeleiding centraal en werken we vanuit wat iemand nog wél kan.
Wil je weten hoe Staatvandienst jouw organisatie kan ondersteunen bij re-integratie?
Bekijk onze re-integratiedienstverlening voor werkgevers of neem contact met ons op. We denken graag mee over een passende vervolgstap.