Wat is passend werk bij re-integratie? Uitleg en voorbeelden
Wanneer een medewerker door ziekte niet meer volledig kan werken, is terugkeer naar de eigen functie niet altijd mogelijk. Misschien zijn aangepaste werkzaamheden nodig of moet er worden gekeken naar een andere functie. Dan komt de vraag naar voren: wat is passend werk?
Passend werk speelt een belangrijke rol bij re-integratie. Maar wanneer is werk daadwerkelijk passend? Mag het om een functie met een lager salaris gaan? En wat gebeurt er wanneer werkgever en werknemer het hierover niet eens zijn?
In dit artikel leggen we uit wat passend werk inhoudt en waar je tijdens re-integratie rekening mee moet houden.
Wat is passend werk?
Passend werk, ook wel passende arbeid genoemd, is werk dat aansluit bij wat een werknemer ondanks ziekte nog kan doen. Daarbij wordt rekening gehouden met de belastbaarheid, vaardigheden, werkervaring en persoonlijke omstandigheden.
Het hoeft niet altijd om dezelfde werkzaamheden te gaan als vóór de ziekmelding. Soms kan een medewerker met aanpassingen terugkeren naar de eigen functie. In andere situaties is ander werk binnen of buiten de organisatie een betere mogelijkheid.
Of werk passend is, hangt af van de individuele situatie. Wat voor de ene werknemer een geschikte functie is, hoeft dat voor een andere werknemer niet te zijn.
Wanneer is werk passend bij re-integratie?
Bij het beoordelen van passend werk spelen verschillende factoren een rol.
1. De belastbaarheid van de werknemer
De werkzaamheden moeten aansluiten bij wat een werknemer lichamelijk en mentaal aankan.
Een medewerker die door fysieke beperkingen niet meer langdurig kan staan, kan bijvoorbeeld mogelijk wel zittende werkzaamheden uitvoeren.
De bedrijfsarts beoordeelt de medische belastbaarheid en geeft aan welke mogelijkheden en beperkingen er zijn. Een arbeidsdeskundige kan vervolgens onderzoeken welke werkzaamheden daarbij passen.
2. Opleiding, ervaring en vaardigheden
Bij het zoeken naar passend werk wordt ook gekeken naar de kennis, werkervaring en vaardigheden van de werknemer.
Het uitgangspunt is om zoveel mogelijk aan te sluiten bij het eerdere werk. Maar wanneer terugkeer naar een vergelijkbare functie niet mogelijk is, kunnen ook andere werkzaamheden passend zijn.
Na zes maanden ziekte kan bijvoorbeeld ook werk op een lager functieniveau passend zijn.
3. Werktijden en reisafstand
Niet alleen de inhoud van het werk is belangrijk. Ook werktijden, reisafstand en de mogelijkheid om werkzaamheden geleidelijk op te bouwen kunnen een rol spelen.
UWV hanteert bij het zoeken naar ander passend werk onder andere als uitgangspunt een reistijd van maximaal twee uur per dag.
Toch blijft een zorgvuldige beoordeling van de persoonlijke omstandigheden noodzakelijk. Wat iemand kan reizen, hangt bijvoorbeeld ook af van de belastbaarheid.
4. Mogelijkheden voor aanpassingen
Soms is werk niet direct passend, maar kan het met aanpassingen alsnog geschikt worden gemaakt.
Denk aan een aangepaste werkplek, andere werktijden, minder fysieke belasting of een andere verdeling van taken.
Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar bestaande functies, maar ook naar mogelijkheden om werkzaamheden passend te maken.
Wat zijn voorbeelden van passend werk?
Passend werk kan er voor iedere werknemer anders uitzien.
Voorbeeld 1: van fysiek werk naar administratieve ondersteuning
Een magazijnmedewerker kan door lichamelijke beperkingen niet meer langdurig tillen of staan.
Misschien is het mogelijk om binnen de organisatie werkzaamheden uit te voeren rondom voorraadadministratie, orderverwerking of planning.
Of dit passend werk is, hangt af van de belastbaarheid en vaardigheden van de medewerker en van de eisen die deze werkzaamheden stellen.
Voorbeeld 2: aangepaste werkzaamheden na langdurige uitval
Een medewerker die voorheen een drukke functie had met veel verschillende verantwoordelijkheden, kan mogelijk niet direct terugkeren naar het volledige takenpakket.
Het aanpassen van de werkdruk, het verminderen van prikkels of het tijdelijk beperken van verantwoordelijkheden kan helpen om werkzaamheden weer op te bouwen.
Voorbeeld 3: een nieuwe functie bij een andere werkgever
Soms zijn er binnen de eigen organisatie onvoldoende mogelijkheden voor passend werk.
Een medewerker die de oorspronkelijke functie niet meer kan uitvoeren, kan mogelijk wel aan de slag bij een andere werkgever in een functie die beter aansluit bij de belastbaarheid en ervaring.
Deze voorbeelden zijn illustratief. Of werkzaamheden in een specifieke situatie passend zijn, moet altijd individueel worden beoordeeld.
Is een werknemer verplicht om passend werk te accepteren?
Ja. Tijdens re-integratie moet een werknemer in beginsel meewerken aan redelijke voorstellen voor passend werk.
Dat betekent dat een werknemer niet zomaar werkzaamheden mag weigeren die aansluiten bij de mogelijkheden en omstandigheden.
Wel moet duidelijk zijn dat het aangeboden werk daadwerkelijk passend is.
Wanneer daar twijfel over bestaat, is het verstandig om de situatie opnieuw te bespreken en advies te vragen aan de bedrijfsarts of arbeidsdeskundige.
Blijven werkgever en werknemer van mening verschillen? Dan kunnen zij bij UWV een deskundigenoordeel aanvragen.
Mag passend werk een lager salaris hebben?
Ja, een functie met een lager salaris of een lager functieniveau kan onder bepaalde omstandigheden passend zijn.
Bij het beoordelen van passend werk wordt namelijk niet uitsluitend gekeken naar het oorspronkelijke salaris of functieniveau, maar ook naar de mogelijkheden van de werknemer en de fase van de re-integratie.
Dat betekent niet automatisch dat de werkgever het salaris direct mag verlagen.
De afspraken over loondoorbetaling tijdens ziekte, de arbeidsovereenkomst, eventuele cao-bepalingen en de vraag of sprake is van tijdelijk passend werk of een structurele functiewijziging zijn hierbij belangrijk.
Het is daarom verstandig om werkzaamheden, loonafspraken en eventuele veranderingen in de functie zorgvuldig vast te leggen.
Wie bepaalt of werk passend is?
Werkgever en werknemer onderzoeken samen welke werkzaamheden tijdens re-integratie mogelijk zijn.
De bedrijfsarts beoordeelt de medische belastbaarheid van de werknemer. Een arbeidsdeskundige kan vervolgens beoordelen welke functies en werkzaamheden aansluiten bij die belastbaarheid.
Bij twijfel kan een arbeidsdeskundig onderzoek helpen om de mogelijkheden binnen en eventueel buiten de organisatie in kaart te brengen.
De arbeidsdeskundige kijkt onder andere naar de functie-eisen, belastbaarheid, ervaring en mogelijkheden om werkzaamheden aan te passen.
Lees ook: Arbeidsdeskundig onderzoek: wat is het en wanneer is het nodig?
Wat als er geen passend werk beschikbaar is?
Wanneer een werknemer niet kan terugkeren naar de eigen functie, moet de werkgever onderzoeken welke andere mogelijkheden er binnen de organisatie zijn.
Dit wordt re-integratie eerste spoor genoemd.
Daarbij gaat het niet alleen om openstaande vacatures. Ook aanpassingen aan bestaande functies, een andere verdeling van werkzaamheden of aanvullende ondersteuning kunnen mogelijkheden bieden.
Blijkt dat er onvoldoende perspectief is op duurzame werkhervatting binnen de eigen organisatie? Dan moeten onder de daarvoor geldende voorwaarden ook mogelijkheden bij een andere werkgever worden onderzocht.
Dit noemen we re-integratie tweede spoor.
Tijdens een tweede spoortraject wordt de werknemer begeleid bij het ontdekken van kwaliteiten, het verkennen van de arbeidsmarkt en het vinden van werk dat aansluit bij de mogelijkheden.
Lees ook: Wanneer start je met een tweede spoortraject?
Wat als werkgever en werknemer het niet eens zijn over passend werk?
Soms vindt een werkgever dat bepaalde werkzaamheden passend zijn, terwijl de werknemer daar anders over denkt.
Bijvoorbeeld omdat de werkzaamheden te zwaar lijken, onvoldoende aansluiten bij de belastbaarheid of omdat er onduidelijkheid bestaat over de voorwaarden.
Het is belangrijk om eerst met elkaar in gesprek te gaan en duidelijk te krijgen waar het verschil van mening vandaan komt.
Kom je er samen niet uit? Dan kan een deskundigenoordeel van UWV helpen.
UWV kan beoordelen of het werk dat de werknemer moet of wil uitvoeren passend is. Dit oordeel is niet bindend, maar kan wel helpen om het re-integratieproces weer verder te brengen.
Wat gebeurt er als een werknemer passend werk weigert?
Wanneer een werknemer zonder goede reden weigert om passend werk te verrichten, kan dat gevolgen hebben voor de loondoorbetaling.
Een werkgever kan onder wettelijke voorwaarden een loonmaatregel toepassen.
Dat mag niet zomaar. Er moet zorgvuldig worden vastgesteld of de aangeboden werkzaamheden daadwerkelijk passend zijn en of de werknemer een geldige reden heeft om ze niet uit te voeren.
Bij twijfel is het verstandig om advies in te winnen en de situatie goed vast te leggen.
Het uitgangspunt blijft om samen te zoeken naar een duurzame oplossing.
Passend werk vinden met Staatvandienst
Passend werk vinden vraagt om meer dan alleen kijken naar beschikbare vacatures. Het gaat ook om inzicht in persoonlijke kwaliteiten, mogelijkheden en wensen voor de toekomst.
Bij Staatvandienst begeleiden we werkgevers en werknemers bij het vinden van passend en duurzaam werk.
Onze loopbaanconsultants onderzoeken samen met de medewerker welke mogelijkheden er zijn, wat iemand nog wél kan en welke functies daarbij aansluiten.
Daarbij kijken we niet alleen naar werkervaring en opleiding, maar ook naar persoonlijke drijfveren, interesses en kansen op de arbeidsmarkt.
Met persoonlijke begeleiding en kennis van de regionale arbeidsmarkt helpen we medewerkers om nieuwe mogelijkheden te ontdekken en stappen richting werk te zetten.
Wil je weten hoe Staatvandienst kan ondersteunen bij het vinden van passend werk?
Bekijk onze re-integratiedienstverlening voor werkgevers of neem contact op met Staatvandienst. We denken graag mee over een passende vervolgstap.